-
1 per
I praep. cum acc.1) место: через (p. urbem Su; p. Aeduorum fines Cs); сквозь, по, в (p. venas diffundi C; p. totam provinciarp Cs; p. orbem terrarum Sl и p. terras V); вдоль (p. flumina PM); вниз по течению (p. amnem QC); среди, посреди (ire p. feras O); перед (p. ora vestra Sl)p. gradūs L — со ступени на ступень, по ступенямp. domos L (familias C) — от дома к дому, по домамp. manūs tradere Cs — передавать из рук в рукиp. omnia L — во всех частях, всюду2) время: в течение, в продолжение, на протяжении (p. multos annos C; p. duas noctes C; p. otium C, Just); во время (p. somnium C; p. eos dies C; p. indutias L)p. tempus advenire Ter — приходить вовремя (кстати)p. omne tempus PJ — в течение всего времени3) через посредство, с помощью (cognoscere aliquid p. exploratores Cs; occīdi p. aliquem C); посредством (aliquem certiorem facere p. littĕras C; decipere aliquem p. aliquid C)p. se C — самостоятельно, по своей воле, сам по себе (nihil p. se audere Cs) или ради самого себя (virtus p. se expetenda est C) или лично (aliquem p. se aut p. alios sollicitare Sl)p. quos et a quibus? C — по чьему наущению и кем (именно)?4) при клятвах и просьбах: ради, именем (p. deos aliquem orare Ter)p. deos jurare C — клясться богамиp. aliquid orare aliquem V — заклинать кого-л. чём-л.p. deos! C — ради (самих) богов!5)а) из-за, по причине, вследствие (p. metum L; p. ambitionem Sl; p. vinum C), благодаряp. haec — благодаря этому Eutr, но тж. тем временем Sup. causam alicujus rei C — (якобы) по причине чего-лб) ввиду, в силу (hoc p. leges non licet C; aliquid p. valetudinem facere non posse C)p. senatum C — ввиду (препятствий со стороны) сенатаp. me C etc. — по мне (пусть)non stat p. me (quominus) Ter — не моя вина (что не)6) под предлогом, под видом, прикрываясь (p. fidem fallere aliquem Pl, C; p. hospitium exhaurire domum C)7) путём, в порядке, в виде (p. fraudera Su)p. jocum L — в шуткуp. ludibrium L — издевательскиp. litteras C — письменноp. vim et metum C — насилием и угрозамиp. manūs Cs — на руках, вручную, но тж. Sl силой, насильноp. ludum et neglegentiam C — играючи и без заботp. speciem L (p. causam Cs) alicujus rei — под видом или под предлогом чего-либоp. iram C — в гневеp. artem V — искусноp. errorem Su — по ошибкеp. lacrimas VF — со слезамиp. amicitiam Sl — во имя дружбыp. virtutem Sl — доблестно, мужественноp. occasionem L — при Случаеp. nostram ignominiam L к — нашему стыдуp. summum dedĕcus C — позорнейшим образомp. commodum L — с удобством, для удобстваII per- приставка, означающая2) завершение ( perficio)3) действие, направленное через (сквозь) что-л., по чему-л. и т. д. ( peregrinus) -
2 vis
I vīs 2 л. sg. praes. ind. к volo II II vīs (gen. sg. vis T, Dig и dat. sg. vi bAfr крайне редки; acc. vim, abl. vī; pl. vīrēs, ium) f.1) сила, мощь (corporis Sl; equi, venēni C; flammae Nep; morbi Sl, Nep; consuetudinis C); крепость ( vini C); мощь, мощность (animi Sl; venti Lcr; fluminis Cs); могущество ( deorum C); сила, энергия ( Demosthĕnis C); сила, бодростьsummā (maximā) vi Sl — со всей силой, с величайшим напряжениемv. omnis belli versa in Capuam erat L — всё напряжение войны сосредоточено было в Капуе2) pl. силы, средства, возможность, способностьpro viribus C — в меру сил, насколько позволяют силыsupra vires H — свыше сил3) сила, насилие, принуждениеvim facere in aliquem Ter и alicui C — применить силу к кому-л.alicui vim afferre (inferre, adhibēre) C, тж. vim imponere alicui C — совершить насилие над кем-л.accusare aliquem de vi C — обвинить кого-л. в насилииvim vi repellere (defendere, propulsare) Dig — отразить силу силойvi victa v. est C — сила побеждена силойnec vi nec clam nec precario Ter, C, Dig — ни силой (т. е. в порядке самоуправства), ни тайком, ни путём (противозаконного) соглашения (юр. формула трёх видов «незаконного завладения» — vitiosae passessionis)4) толчок, ударv. caeli PM — непогода, буря, гроза5) стеснённое положение, тяжёлые условия ( in summā vi versari C)v. major C etc. — чрезвычайное и непреодолимое обстоятельство (фр. force majeure) (v. major excusat Sen)6) набег, нападение, натискurbem vi (или per vim) expugnare Nep — завоевать город штурмом7) pl. вооружённые силы, войска8) множество, масса (hominum Pl, L; auri C; pulveris Cs)odora canum v. V — стаи чутких собакv. lacrimarum C — потоки слёз9) вес, влияние, значение (oratoris, dicendi, conscientiae C)maximam vim habere ad aliquid Cs — иметь огромное влияние на что-л. или величайшее значение для чего-л.v. testamenti Dig — (юридическая) действительность завещания10) сущность, суть, (истинная) природа, (внутренний) смысл (virtutis C; eloquentiae Q; verae amicitiae Sen)totam vim beate vivendi in animi robore pono C — сущность счастливой жизни я усматриваю целиком в силе духаspecie magis quam vi T — больше по внешности, чем в сущности (на деле)11) важность, вескость (v. et loci et temporis C); значение, смысл (verbi, nominis C); смысл, суть ( legis C)v. in re publicā temporum C — политическое значение обстоятельствhaec est in his verbis v. C — таков смысл этих словv. genitalis T — семенная жидкость; pl. PM = testiculi -
3 extorquere
вырывать, а) насильно добывать, вынуждать (1. 6 pr. D. 1, 18. 1. 12 C. 2, 20);stipulatio per vim extorta (1. 7 D. 12, 5);
munus per vim extortum (1. 4 pr. D. 50, 4. 1. 14 § 11 D. 4, 2. 1. 5 pr. D. 36, 4);
ext. libertatem (ab) invito (1. 84 pr. D. 28, 5. 1. 19 D. 40, 1. 1. 3 § 1 D. 4, 2);
iudex inciviliter extorta restitui iubeat (1. 23 § 3 eod. 1 9 § 5 D. 39, 4);
b) вооб. отнимать, лишать, extorq. lucrum (1. 4 D. 16, 3. 1. 6 § 11 D. 42, 8. 1. 35 pr. D. 44, 7. 1. 5 pr. D. 3, 6. 1. 61 D. 2, 14).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > extorquere
-
4 manus
1) рука (1. 10 D. 28, 1. 1. 26 § 1 D. 20, 1);cavere testamento (1. 37 § 6 D. 32);
declarare (1. 29 D. 26, 2. 1. 6 § 2 D. 29, 7. 1. 15 pr. D. 48, 10. 1. 2. 4 C. 9, 23. 1. 1 eod. 1. 8 § 6 D. 37, 4);
adimere libertatem (1. 6 § 2 D. 48, 10); тк. собственноручное письмо: manum emittere (см. s. 2);
debere (1. 1 C. 12, 41); сдеданный руками человеческими, прот. naturalis (1. 28 D. 8, 2. 1. 20 § 1 D. 8, 3. 1. 1 § 1. 1. 2 § 5. 6 D. 39, 3. 1. 1 § 8 D. 43, 12); рукоделие, manus pretium, цена ручной работы (1. 13 § 1 D. 50, 16);
manupretium, плата за работу (1. 30 § 3 D. 19, 2);
ad manum non habere pecuniam, nummos, не иметь под рукой (1. 27 D. 13, 7. 1. 19 § 5 D. 16, 1);
manu longa tradita res (1. 79 D. 46, 3);
brevi m. acceptum (1. 43 § 1 D. 23, 3);
manum iniicere, manus iniectio (см.);
manus iniectio esto (L. XII. tab. III. 2);
manum endo iacito (tab. I. 2);
manum conserunt (tab. VI. 5);
manu fustive si os fregit (tab. VIII. 3);
sibi manum depellere (Gai. IV. 24. 25. 1. 13 § 4 D. 5, 3. 1. 15 § 7 D. 42, 1. 1. 14 § 1 D. 11, 7. 1. 3 C. 9, 27);
manus inferre (см. s. 4);
obiicere (1. 5 C. 10, 1. 1. 1 § 1 D. 2, 10. 1. 1 § 12 D. 43, 16);
ad manus aut ad ferrum venire, вступать в рукопашный бой (1. 11 § 2 D. 48, 19);
manu armata aggredi (1. 3 § 7 D. 47, 12);
manu capi ab hostibus (1. 4 § 3 D. 1, 5);
2) драка, насилие, manu damnum (iniuriam) dare (1. 29 § 2. 1. 37 pr. D. 9, 2);ager manucaptus (1. 16 D. 41, 1. 1. 21 C. 6, 2).
3) отряд воинов, роma, adhibita manus per vim aedificare in solo alieno (1. 9 pr. D. 4, 2. 1. 6 pr. D. 48, 13. 1. 3 pr. D. 43, 4. cf. 1. 68 D. 6, 1);iniuria, quae manu fit (1. 5 pr. D. 47, 10); отсюда символическое действие для укрепления напр. устного заявления, per manum i. e. lapilli iactum, prohibere (1. 5 § 10 D. 39, 1. cf. 1. 50 D. 41, 1. 1. 20 § 1 D. 43, 24).
4) власть мужа над женой, по древн. рим. праву, in manum convenire, convent o;corrpere accusatos (1. 2 C. 9, 39).
in m. recipere, in manu habere uxorem.;
5) власть господина или отца над рабами или детьми;in manu (viri) esse (Gai. 1. 49. 108-113. 115 b 136. 137. 142. 148. 150. 159. II. 86. 90. 96. 98. 139. 159. III. 3. 14. 24. 84. 114, 163 192. IV. 80).
in patr. pot.напр. manui et potestati suppositum esse;
6) произвол (1. 2 § 1 D. 1, 2).de manu missio (1. 4 D. 1, 1. § 6 I. 1, 12, 1. 6 C. 8, 49. 1. 1 § 2 C. 7, 40).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > manus
-
5 cuneo
āvī, ātum, āre [ cuneus ]1) заклинивать, вклинивать ( aliquid in ligno PM)2) втискивать ( aliquid per vim O)se c. (in diversos angulos Mela) или pass. cuneari — суживаться, вклиниваться ( Hispania cuneatur inter duo maria PM) -
6 repulsio
-
7 superabilis
-
8 usurpatio
ūsūrpātio, ōnis f. [ usurpo ]1) пользование, употребление ( vocis L); применение ( doctrinae C)u. civitatis C — ссылка на (своё римское) гражданствоu. nominum PM — называниеu. vetustatis C — применение старого обычаяu. itinĕris L — отправление в путь, поездкаu. bonae mentis VM — обладание здравым смыслом, правильные взгляды2) pl. правила (orationis Latinae AG)3) похищение ( Helĕnae Aus)4) незаконный захват, злоупотребление ( per vim atque usurpationem CJ) -
9 abducere
1) отводить, aquam (1. 26 D. 39, 2). 2) уводить, брать с собою, увозить, abd. furto vel plagio mancipia (1. 10 C. 6, 2);filiam nuptam (1. 1 § 5 D. 43, 30);clam abd. servum (1. 40. § 3 D. 41, 2),
per vim abd. pecus (1. 2 § 20 D. 47, 8);
equcs, boves (1. 1 § 1. 2 D. 47, 14);
comitem matronae(1. 1 § 2 1. 15 § 17 D. 47, 10);
res abducta (1. 57 pr. § 1 D. 21, 1);
3) отнимать, потребовать чего, ancillam abducere, abducendi potestas (1. 56 D. 18, 1. 1. 7 D. 40, 8. 1. 1 C. 4, 56);abductio, уведение (1. l C. Th. ll, 10).
4) отвлекать от чего, не допускать до, abd. generandi facultate (1. 9 pr. D. 28, 2). 5) сбить с толку: terrore abductus (1. 2 § 1. 1. 3 D. 4, 6).aedes pro pignore abd. (1. 23 D. 15, 1).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > abducere
-
10 corroborare
укреплять, утверждать, consensu corrob. venditionem per vim extortam (1. 4 C. 2, 20);sententia, quae, postquam fuerit appellatum, corroborata fuerit (1. 11 C. 4, 1).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > corroborare
-
11 stuprare
быть в преступной половой связи с незамужней, свободной женщиной;stuprum, временная половая связь мужчины с свободной, незамужней женщиной; растление;
stuprator, растлитель (§ 4 I. 4, 18. 1. 1 § 1. 1. 3 pr. D. 25, 7. 1. 6 pr. § 1. 1. 12. 13 § 10. 1. 34 D. 48, 5. 1. 101 pr. D. 50, 16. и. 25 D. 47, 10);
servus stupratus, mancipium stupratum (1. 21 D. 1, 18); тк. по отношению к мальчикам, мужеложствовать, деторастление, puero stuprum persuadere (1. 1 § 2 D. 47, 11);
puerum vel feminam, vel quemquam per vim stuprare, изнасиловать (1. 3 § 4 D. 48, 6. 1. 1 § 6 D. 3, 1. 1. 43 § 1 D. 23, 2).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > stuprare
-
12 transmitto
trāns-mitto, mīsī, missum, ere1) пересылать, посылать, переправлять ( equitātum Cs); отправлять ( classem in Siciliam L); перебрасывать ( copias in Euboeam L)3) направлять, пускать ( equum per medium amnem L)4) пропускать ( exercitum per fines suos L); пропускать насквозьimbres non t. PM — быть непроницаемым для дождяtransmittens lumen (acc.) Sen — прозрачный5) вонзать ( ensem per latus SenT)6) передавать, сообщать ( vitia sua Romam Just)7) поручать, вверять, возлагать ( bellum Pompejo C)8) оставлять, завещать ( hereditatem alicui PJ)9) применятьvim in aliquem t. T — применить силу к кому-л.10) перебрасывать, класть поперёк ( tigillum per viam L); наводить ( flumen ponte transmittitur PJ)11) отдавать, посвящать ( noctes opĕri St)suum tempus amicorum temporibus t. C — посвящать своё время интересам друзей12) переправляться, переезжать ( ex Siciliā in Africam L)13) переходить ( flumen ponte T); переплывать (maria C etc.); проходить ( campum cursu V)quantum caeli funda plumbo t. potest O — на расстояние броска свинцового снаряда из пращи14) бросать, перекидыватьtectum lapĭde t. PM — перебросить камень через крышу15) уступать (другим), оставлятьt. Gangem amnem QC — отказаться от завоевания Ганга16) упускать, пропускать ( Junium mensem T)17) провести ( tempus quiete PJ); прожить (vitam per obscurum Sen)18) претерпевать, переносить ( febrium ardorem PJ)19) иметь в своём распоряжении, пользоваться (voluptates PJ; regionis abundantiam PJ) -
13 conficio
cōn-ficio, fēcī, fectum, ere [ facio ]1) делать, вырабатывать, изготовлять (anulum, soccos sua manu C; aliquid sibi suis manibus Ap; chartam Vop)2) совершать (facinus C; caedem Nep)sacra per mulieres confīci soient C — религиозные обряды (в честь Цереры) исполняются обычно женщинами3)а) заканчивать, завершать ( annuum munus C)si quid paras, celerius confice Pt — если ты что-л. затеваешь, кончай поскорее4) совершать, проделывать, пройти (longam viam C, Su; tertiam partem itineris Nep)5)а) прожить ( cursum vitae C)6) приобретать, наживать ( permagnam ex aliquā re pecuniam C); стяжать ( bene loquendi famam C)7) составлять, набирать, мобилизовать (exercitum C; legiones ex novo delectu Cs)8) причинять, доставлять ( aliquid mali alicui Ter); вызывать ( motus animorum C)9) устраивать (ludos C; nuptias Ter)c. pacem alicujus Ter — заключать мир (примиряться) с кем-л.c. alicui eas centurias C — обеспечить кому-л. (на выборах) голоса этих центурий10) составлять, сочинять, писать (tabulae litteris Graecis confectae Cs; c. orationes Nep)11) улаживать, сговариваться ( cum aliquo ae aliqua re C)12) делать, настраивать (animum alicujus misericordem, auditorem benevolum c. C)13) pass. (о небесных телах) заходить, садиться14) измельчать, дробить, напр. колоть ( ligna ad fornacem Cato), разжёвывать (escas C; cibum L), ( о жвачных) пережёвывать ( boves in conficiendo cibo lenti Col)15) поедать, пожирать (prandium Pl; maximam vim serpentium Nep — об ибисах); перен. проедать, растрачивать ( patrimonium C)16) истреблять, уничтожать (nihil est manu factum, quod non conficiat vetustas C; conficiunt ignes silvas Lcr)17) умерщвлять, убивать (leones Sen; feras Su; aliquem sică C)перен. усваивать ( lectio multa iteratione mollīta et velut confecta Q)19) истощать, изнурять (quum corporis morbo, tum animi dolore confectus C; macie confectus lupus Ph)confectus senectute C, aevo V или aetate Cs, Sl, Ctl — удручённый старостью, дряхлыйmaerore se c. C — терзаться скорбью20) покорять, подавлять, порабощать (provinciam L; Britanniam C)21) futuo ( confĭci ab aliquo Su)22) делать вывод, (умо)заключать ( ex testimoniis alicujus C)ex quo conficitur, ut... C — из чего следует, что.. -
14 contumelia
contumēlia, ae f. [одного корня с tumeo ]1) обида, унижение, поругание, оскорбление, поношение, бесчестиеimponere C, Sl (facere Ter, L, Sen, dicere Pl) alicui contumeliam или jacēre contumeliam in aliquem C — нанести кому-л. оскорблениеc. mea C — нанесённое мне оскорблениеaudientium c. Ap — неуважение к слушателямaccipere (vertere) aliquid ad (in) contumeliam Ter, QC, Cs — принять что-л. за оскорблениеper contumeliam Cs (contumeliae causa C) — оскорбительным образомc. verborum Cs — бранные слова2) (тж. c. stupri Dig) осквернение, обесчещение, растление C, L, Sen, Ap3) злополучие, бедствиеnaves ex robore factae ad quamvis vim et contumeliam perferendam Cs — корабли, сделанные из дуба, чтобы (они могли) переносить любой натиск и любые невзгоды -
15 infero
īn-fero, intulī, illātum, īnferre1) вносить, вводить ( artes agresti Latio H)i. pedem (gressum) in aedes Pl, V etc. — входить (вступать) в домse socium i. V — присоединиться в качестве спутникаi. pedem (gradum) L или i. se (inferri) Pl, L, V — устремляться, бросаться, нападать (на)i. se hostibus L (per medios hostes V) или i. signa hosti (in hostem) bAfr, Cs — совершить нападение на неприятеляi. bellum alicui C, in aliquem Nep или contra aliquem C (тж. i. arma alicui Nep, C) — идти войной на кого-л.i. se in periculum C — подвергать себя опасностиi. aliquid in ignem Cs — бросать что-л. в огоньi. ignes tectis C — поджигать домаi. alicui crimen proditionis C — выдвигать против кого-л. обвинение в изменеi. mentionem alicujus rei C — упоминать о чём-л.i. sermonem de aliquā re C — заводить речь о чём-л.causā illatā Cs — указав причину, под (тем или иным) предлогом2) приставлять ( scalas ad moenia L); подводить ( fontes urbi T); pass. впадать ( flumen mari infertur L)3) сажать ( aliquem in equum Cs)4) ставить, расставлять ( mensam secundam PM)5) вносить, вкладывать ( pecuniam aerario PJ); платить ( tributum alicui Col); ставить в счёт, записывать (falsas rationes C; sumptum alicui C)6) приносить (aliquid domum suam Col; aliquid templo L)i. honores alicui V — приносить жертвы кому-л.7) (тж. i. sepulcro C) хоронить, погребать (aliquem C; corpus Nep)8) внушать, вселять, возбуждать (alicui terrorem, spem Cs etc.)9) наносить, причинять (i. alicui injuriam Cs и injurias in aliquem C; vulnus alicui Cs)i. alicui manūs (vim) C, QC и manūs in aliquem C — употребить насилие (применить силу) против кого-л.i. alicui mortem C — умертвить кого-л.i. moram Cs, C — вызвать замедление (остановку), задержать10) выводить заключение, заключать, делать вывод (i. id, quod sequitur C) -
16 pellicio
lēxī, lectum, ere [ per + lacio ]привлекать, заманивать, соблазнять, склонять (aliquem ad se C; aliquem donis T); притягивать ( vim ferri Lcr); чарами переносить на своё поле ( fruges alienas PM) -
17 perhibeo
hibuī, hibitum, ēre [ per + habeo ]1) пред(о)ставлять, предлагатьp. aliquem C — предлагать кого-л. в защитники2) оказывать ( alicui honorem PM); выражать ( alicui gratias Ap)3) придавать, приписывать ( vim herbae PM); признаватьalicui rei palmam p. PM — признавать за чем-л. превосходство4) высказывать, произносить (testimonium Vr, PJ); приводить ( exemplum PM); утверждать, говоритьRomulus perhibetur omnibus rebus ceteris praestitisse C — говорят, что Ромул превосходил всех прочих во всех отношенияхnuntii fuisse perhibentur C — (Диоскуры) были, говорят, вестниками (победы Эмилия Павла над Персеем Македонским при Пидне в 168 г. до н. э.)6) считать или называть ( aliquem optimum vatem C) -
18 defendere
1) отражать, def. incendium (1. 7 § 4 D. 43, 24);2) защищаться а) вообщ. обеспечивать, adversus periculum naturalis ratio permittit se defendere (1. 4 eod); (1. 7 C. 8, 51); (1. 8 pr. D. 1, 8);vim vi def. (1. 45 § 4 D. 9, 2).
defendi exceptione s. per except. (1. 28 § 6. 8 D. 12, 2. 1. 17 § 1 D. 24, 3. 1. 16 D. 44, 4. 1. 141 § 5 D. 45, 1);
b) утверждать (1. 14 D. 2, 11. 1. 77 D. 6, 1. 1. 2 § 1 D. 7, 4. 1. 67. 71. D. 21, 2);
benigna interpretatione potest defendi (1. 9. D. 23, 4);
non ineleganter defendi poterit (1. 42 D. 28, 5);
fortiter, fortius defendi potest (1. 2 § 2 D. 10, 2. 1. 85 D. 32);
c) защищать пред судом, предетавлять когo-либо на суде (1. 33 § 2 D. 3, 3. § 3 eod. cf. 1. 17 D. 46, 7. 1. 35 § 3 D. 3, 3. 1. 51 § 1 eod. 1. 63 D. 5, 1. 1. 10 D. 26, 7. -1. 2 § 3 D. 42, 4. 1. 52 D. 50, 17. 1. 2 D. 49, 4. 1. 31 § 7 D. 3, 5), litem (1. 78 pr. D. 3, 3), publicum negotium (1. 8 pr. D. 50, 7);
def. aliquem de appellatione (1. 1 D. 49, 4);
dotis nomine, evictionis nomine (1. 42. 49 pr. D. 5. 1), omnium actionum nomine (1. 37 pr. D. 3, 3), (1. 39 pr. eod.);
defendi in capitali crimine (1. 8 § 1 D. 40, 9); (1. 8 D. 4, 1); (1. 28 D, 17, 2. 1. 11 § 21 D. 32. 1. 1 § 9 D. 33, 4); тк. касательно предмета спора и защиты, permittendum erit possessori hereditatis, partem hereditatis defendere, parte cedere (1. 8 D. 5, 4); (1. 40 D. 3, 5);
3) = vindicare, a) предъявлять претензию на что, домогаться чего, si oleum tuum quasi suum defendat Titius (1. 9 § 3 D. 4, 3);defendere servum (1. 3. 4 D. 2. 9. 1. 6 D. 6, 2), aedes, fundum (1. 9 pr. D, 39, 2. 1. 9 § 1 D. 44, 2).
res quasi donatas def. (1. 53 § 1 D. 24, 1); (1. 7 § 1 D. 5, 3);
sibi def. servitutem (1. 8. § 4 D. 8, 5), usumfr., possessionem (1. 4 D. 43, 17);
ex servitute defendi;
in libertatem def. aliquem (1. 32 D. 40, 12. 1. 25 C. 8, 45);
b) отмстить за, def. mortem s. necem alicuius (1. 21 § 1 D. 29, 5. 1. 50 § 2 D. 30. 1. 18 § 1. 1. 20. 21. D. 34, 9. 1. 11 pr. D. 48, 2. 1. 29 § 2 D. 49, 14).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > defendere
-
19 ius
1) право, a) в объективном смысле б) обнимает собой правила и нормы, определяющие порядок совместной жизни людей - это, так сказать, norma agendi, Rechtsordnung, Gesetz, Ge und Verbot): iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere (1. 10 § 1 D. 1, 1. 1. 40 D. 1, 3. 1. 2 D. 1, 4. 1. 32 pr. D. 1, 3. 1. 6 § 1 D. 1, 1. cf. § 3. 9 J. 1, 2);ius naturale, gentium, civile;
ius legitimum, solenne - honorarium, praetorium;
ius publicum - privatum;
iuris auctoritas (см. s. 3.), ratio (см.), forma (см. 1. e.);
observatio et lex iuris (1. 14 pr. D. 29, 7);
iuris ignorantia, error (см.), dubitatio (1. 85 § 2 D. 50, 17. 1. 2 § 43. D. 1, 2. 1. 2 § 11 eod. 1. 9 D. 1, 3);
quid iuris sit? (1. 11 D. 18, 6. 1. 7 § 2 D. 20, 5. 1. 18 pr. D. 24, 1. 1. 30 D. 26, 2);
id iuris est (1. 5 D. 13, 7);
hoc s. eo iure utimur (1. 4 D. 2, 15. 1. 7 D. 28, 2. 1. 4 pr. D. 28, 6. 1. 152 pr. D. 50, 17);
iure (non) valere (1. 54 D. 12, 6. 1. 31 pr. D. 39, 5. 1. 8 § 2 D. 29, 7. 1. 31 D. 28, 2. 1. 1 D. 5, 3. 1. 2 § 1 D. 29, 3. 1. 12 § 1 D. 37, 4. 1. 1 D. 28, 3. 1. 5 pr. 1. 24 D. 34, 9. 1. 6 pr. D. 48, 10. 1. 25 pr. 1. 38 D. 1, 7. 1. 3 § 1 D. 26, 2. 1. 39 § 2 D. 26, 7);
iure quaesiti liberi прот. vulgo quaes. (1. 18 D. 38, 2); (l. 34 § 1 D. 23, 2. 1. 100 D. 50, 17. 1. 127 § 5 D. 45, 1);
iure vindicare (1. 56 D. 26, 7. 1. 34 § 1 D. 4, 4. 1. 30 D. 42, 5);
iure solutione liberari (1. 88 D. 46, 3. 1. 60 D. 46, 1);
ipso iure (см. ipse s. c. 1. 19 D. 49, 1. 1. 1 pr. D. 47, 10. cf. 1. 3 D. 1, 1. 1. 5 § 1 D. 9, 2. 1. 1 pr. 1. 20 § 11 D. 39, 1);
iure licito - per iniuriam (1. 3 § 1 D. 4, 2); в) правило, положение, источник права, lege vel quo alio iuri agere etc. (1. 3 D. 1, 14. 1. 131 § 1 D. 5, 16. 1. 5 pr. D. 22, 3. 1. 45 pr. D. 23, 2. 1. 82 D. 50, 17. 1. 52 § 3 D. 2, 14);
ius S Cti inducere (1. 3 § 2 D. 38, 4);
iura condere, reddere, interpretari (§ 8 J. 1, 2. 1. 2. 10. 13. D. 1, 2. 1. 2 § 8 eod.);
scripta iura (1. 35 D. 1, 3. 1. 1 D. 12, 1. 1. 2 D. 29, 1);
vetustatis iura (1. 4 § 2 C. 6, 38); г) право в силу судебного решения, ius facit pronunciatio (1. 50 § 1 D. 30);
ius fieri ex sententia iudicis (1. 17 § 1 D. 5, 2);
si perlusorio iudicio actum sit - an ius faciat iudex? (1. 14 pr. D. 49, 1); д) особ. обоз. ius правило гражд. права против. преторскому праву (Gai. II. 32); отсюда ipso iure, уже по гражд. праву (см. ipse s. 3); (1. 60 D. 41, 1. 1. 1 pr. D. 7, 4. 1. 1 § 1 D. 2, 12). С другой стороны, под ius понимают также преторское право (ius honorarium, praetorium) и ius dicere, statuere, reddere относятся к постановлениям и решениям сановников, которые имели судебную власть (1. 1 D. 2, 1. 1. 10 eod. 1. 14 eod. 1. 18 eod. 1. 20 eod. 1. 1 § 1 D. 2, 3. 1. 2 § 13 D. 1, 2. 1. 26 D. 39, 3. 1. 7 § 2 D. 1, 16. 1. 26 § 4 D. 4, 6. 1, 25 C. 2, 13. 1. 2 § 1 D. 16, 1. 1. 16 D. 1, 18);
ius dicere de capite civis rom. (1. 2 § 23 D. 1, 2);
dies, quibus ius Praetor reddit (1. 1 D. 44, 3. 1. 11 D. 1, 1. 1. 1 § 1 D. 2, 2);
iniquum ius adversus aliq. impetrare (1. 3 pr. eod.); е) наука права: ius est ars boni et aequi (1. 1 pr. D. 1, 1. 1. 1 cit. 1. 1 D. 1, 22. 1. 9 § 4 D. 48, 19. 1. 4 D. 50, 13);
b) в субъективном смысле - есть свободная воля человека, способность свободного действия (facultas agendi, Befugniss, Berechtigung): nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse haberet (1. 54. cf. 1. 160 § 2 D. 50, 17);
nullus videtur dolo (s. vim) facere, qui suo iure utitur (1. 55. 155 § 1 eod. 1. 175 § 1 eod.);
ius suum conservare (1. 41 D. 1; 3);
nihil iuris habere (1. 49 D. 5, 3. 1. 15 D. 40, 4. 1. 15 § 33 D. 39, 2. 1. 181 D. 50, 16. 1. 21 § 1 D. 20, 4. 1. 78 § 4 D. 31. 1. 30 pr. D. 39, 2. 1. 13 § 1. 1. 19 pr. eod. 1. 25 D. 8, 6. cf. 1. 1 § 19 D. 43, 20);
ius in rem habere (1. 20 D. 32. 1. 1 pr. B. 13, 3);
iuris velut possessor (1. 18 § 1 D. 5, 3);
iura praediorum = servitutes (1. 1 § 1 D. 1, 8. 1. 2. 6 D. 8, 2. 1. 3 D. 8, 6. 1. 11 § 3 D. 20, 1. 1. 86 D. 50, 16. 1, 23 eod.);
viam aut aliquod ius fundi emere (1. 20 D. 8, 1);
ius crediti, debiti (1. 12 § 2. 1. 13 D. 4, 2. 1. 21 § 1 D. 29, 5);
us hereditarium (см.);
ius testandi, testamenti faciendi (1. 6 pr. D. 28, 1. 1. 13 § 2 D. 36, 1);
ius donandi, vendendi, concedendi (1. 163 D. 50, 17. 1. 32 D. 23, 2. 1. 4 D. 40, 10. 1. 14 D. 1, 7);
sui iuris persecutio (1. 46 D. 2, 14);
iuris experiundi causa vocare (1. 1 D. 2, 14); обоз. тк. совокупность всех имущественных прав известного лица: succedere, successio in ius demortui, in omne s. universum ius (1. 13 § 1 D. 21, 3. 1. 37 D. 29, 2. 1. 3 pr. D. 37, 1. 1. 11 D. 44, 3. 1. 24 D. 50, 16. 1. 128 § 1 D. 50, 17. 1. 9 § 12 D. 28, 5. § 11 J. 2, 20);
c) = potestas, quaedam personae sui iuris sunt;
quaedam alieno iuri subiectae (pr. J. 1, 8. 1. 1 pr. D. 1, 6. 1. 3 § 3 D. 24, 1. 1. 5 § 6 D. 26, 8. 1. 7 pr. D. 4, 5. 1. 14 § 3 D. 36, 2. 1. 50 pr. § 4 D. 32. 1. 38 pr. D. 38, 2);
proprii i. constitutus (1. 15 C. 5, 3);
d) = status напр. emancipari a patre adoptivo, atque ita pristinum ius recuperare (1. 33 cf. 1. 18 D. 1, 7);
2) = iudicium, суд (как место) (1. 11 D. 1, 1. 1. 4 § 1 D. 11, 1); напр. in ius vocare (tit. D. 2, 4 7);e) = conditio s. 1, causa s. 5.напр. ius actoris deterius facere, прот. in eadem causa sistere (1. 1 § 1 D. 2, 9. 1. 126 D. 50, 16. 1. 15 D. 13, 7. 1. 29 § 2 D. 20, 1. 1. 8 D. 33, 10. 1. 12 § 42 D. 33, 7): f) отношение (1. 12 D. 1, 1. 1. 23 D. 1, 7).
produci (1. 5 § 2 D. 2, 7. 1. 23 § 4 D. 28, 5);
ad quem de ea re ius s. in iure aditum erit (1. 6 D. 2, 12. 1. 2 § 1 D. 16, 1);
in iure sisti (1. 4 pr. D. 2, 4. 1. 1 § 2. 8 D. 3, 1. tit. D. 11, 1);
respondere (1. 26 § 3. 1. 27 § 1 D. 9, 4);
confiteri (1. 1 § 7 D. 38, 5. 1. 29 § 1 D. 39, 5. 1. 56 D. 42, 1);
pecuniam offerre (1. 56 § 1 D. 17, 1);
3) = iudicium, судебное рассмотрение дела, dies, in quibus debent iura differri (1. 7 C. 3, 12)in iure cedere, cessio (см. cedere s. 3. 1. 9 D. 42, 3).
-
20 licere
1) позволено, можно a) no договору, напр. stipulatio;habere licere (s. possidere mihi lic.) spondes? (1. 38 pr. § 7 D. 45, 1. cf. habere s. 1); (§ 12 eod. 1. 4 § 1 eod. 1. 8 pr. D. 8, 1);
b) по закону, напр. quod per leges, plebiscita, SCta etc. licebit (1. 1 § 1. 1. 28 § 2 D. 4, 6. cf. 1. 38 D. 40, 4. 1. 32 § 1 D. 41, 3. 1. 88 § 2 D. 35, 2. 1. 1 pr. § 8. 1. 5 D. 35, 3. 1. 27 § 16 D. 36, 1. 1. 1 § 16 D. 43, 12. 1. 42 pr. D. 23, 2. cf. 1. 144 D. 50, 17. 1. 21 eod. 1. 41 pr. eod.);
licitus, дозволенный законом, honestae et licitae rei societas (1. 57 D. 17, 2);
lic. contractus (1. 3 D. 50, 14);
lic. usurae (1. 53 pr. D. 2, 14. 1. 44 D. 22, 1. 1. 8. 19. 25 C. 4, 32);
lic. guantitatem legare (1. 27 D. 22, 3);
licito iure facere (1. 48 D. 39, 2);
dare (1. 20 § 1 B. 40, 12);
petere (1. 1 D. 50, 14);
vim inferre (1. 3 § 1 D. 4, 2);
uxorem ducere (1. 23 § 1 C. 9, 9);
lic. matrimonium (1. 28 § 3 D. 28, 2. 1. 20 C. 4, 35);
2) можно, facile intelligere licet (1. 1 § 4 D. 1, 4).licite (adv.) дозволенным образом, lic. quid relictum alicui (1. 144 § 5 D. 30).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > licere
См. также в других словарях:
per vim factus — index forcible Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
quod alias bonum et justum est, si per vim vel fraudem petatur, malum et injustum efficitur — /kwod eyliyas bownam et jastam est, say par vim vel frodam pateytar, maelam et injastam afishatar/ What otherwise is good and just, if it be sought by force and fraud, becomes bad and unjust … Black's law dictionary
recognitione adnullanda per vim et duritiem facta — /reksgnishiyowniy sednaleenda par vim et d(y)arish(iy)am faekta/ A writ to the justices of the common bench for sending a record touching a recognizance, which the recognizer suggests was acknowledged by force and duress; that if it so appears… … Black's law dictionary
Vim — Entwickler Bram Moolenaar und andere Aktuelle Version 7.3.346 (20. Oktober 2011) … Deutsch Wikipedia
Quod alias bonum et justum est, si per vim vel fraudem petatur, malum et injustum efficitur — That which is otherwise good and just becomes wicked and unjust if sought by fraud or force … Ballentine's law dictionary
Per-Capita — Lateinische Phrasen A B C D E F G H I L M N O P … Deutsch Wikipedia
Vickers VIM — Infobox Aircraft name = VIM caption = type = Trainer national origin = United Kingdom manufacturer = Vickers designer = first flight = introduction = 1920 retired = status = primary user = China more users = produced = number built = 35 program… … Wikipedia
force — Force, Vis, Neruositas, Fortitudo, Virtus. Il se prend quelquesfois pour le dessus d une entreprinse ou affaire, comme, Il combatit si vaillamment que la force fut sienne, c est à dire, que le dessus du combat et la victoire fut à luy. Item,… … Thresor de la langue françoyse
LEO — I. LEO Alabandensis orator, praeter artem de Statibus, composuit Caricorum libros 4. totidemque Lyciacorum, reste Suidâ, qui et scripsisse ait sacrum bellum Phocensium, et Boeotorum. Equidem id negare non ausim, sed tamen fieri poslet, ut eos… … Hofmann J. Lexicon universale
PEREZIUS Antonius — intimus Secretarius Philippi II. Hispan. Regis, cum suspectum se Regi et vim sibi parari sentiret, profugit in patriam Aragoniam ibique a Philippo ad Iustitiam Aragonum provocavit: sed Philippô a Iustiia, ad XVII. Virale Collegium, cui Iustita… … Hofmann J. Lexicon universale
Herr — 1. Ain Herr, der zu lugen lust hat, dess diener seind alle gottloss. – Agricola II, 221. 2. Alle sind Herren, wer ist Sklave? 3. Alles kamme unsem leiwen Heren alleine anvertruggen, awwer kein jung Méaken un kein draug Hög. (Westf.) Alles kann… … Deutsches Sprichwörter-Lexikon